De Stichting Sobibor en het Verzetsmuseum Amsterdam organiseren jaarlijks een thema-avond ter herdenking van de opstand in vernietigingskamp Sobibor in oktober 1943.
Vrijstelling van deportatie
Zeventig jaar geleden werd op last van de bezetter ‘De Joodsche Raad voor Amsterdam’ opgericht die al snel de bevoegdheid kreeg over vrijwel geheel Joods Nederland. De Joodse Raad gaf de anti-Joodse maatregelen van de bezetter door aan de Joodse gemeenschap, onder meer via Het Joodsch Weekblad. De Raad verleende zijn medewerking omdat daardoor een aantal Joden voorlopig van deportatie kon worden vrijgesteld. Zo waren er in de herfst van 1942 zo’n 17.500 mensen in dienst van de Joodsche Raad die daarmee voorlopige vrijstelling van deportatie verkregen. In september 1943 hield de raad op te bestaan toen ook de bestuursleden naar concentratiekamp Westerbork werd afgevoerd.
Gefaald
De rol van de voorzitters Abraham Asscher en David Cohen was na de oorlog onderwerp van felle discussies. Asscher en Cohen dachten via de Joodse Raad invloed te kunnen uitoefenen op het Duitse gezag in Nederland om te redden wat er te redden viel. Volgens menigeen had de Joodse Raad gefaald en juist bijgedragen aan het soepel laten verlopen van de deportatie van de Nederlandse joden.
Dilemma: consessies doen om erger te voorkomen
Over het dilemma waarmee de bestuursleden werden geconfronteerd gaat de zesde thema-avond van de Stichting Sobibor in het Verzetsmuseum: het dilemma dat zij meenden verantwoordelijkheid op zich te moeten nemen “om erger te voorkomen”, maar daarbij onontkoombaar moreel bedenkelijke concessies moesten doen.
Amsterdam - Enschede
Tijdens de avond zal er aandacht zijn voor het vorig jaar verschenen boek ‘Voorzitter van de Joodse Raad’ van Erik Somers waarin de herinneringen van David Cohen, zoals hij die in 1956 opschreef, zijn opgenomen. Ook wordt gesproken over ‘De Joodsche Raad Enschede’, die meer actief verzet heeft geboden. Zo werd onderduiken in Twente juist aangemoedigd, terwijl het in Amsterdam aanvankelijk werd ontraden.
De avond zal worden geleid door journalist/programmamaker Ad van Liempt. Te gast zijn o.a. Erik Somers, Hans Blom en Pim Griffioen.
Erik Somers is als historicus verbonden aan de UvA (Instituut voor Cultuur en Geschiedenis) en het NIOD. Historicus Pim Griffioen schreef samen met zijn collega Ron Zelller het vorige maand verschenen boek Jodenvervolging in Nederland, Frankrijk en België, 1940-1945. Overeenkomsten, verschillen, oorzaken. Griffioen is momenteel Postdoctoral Research Fellow bij Yad Vashem. Hans Blom, historicus en oud-directeur van het NIOD is een autoriteit op het gebied van de bezettingstijd in Nederland.
16 oktober film
Voorafgaand aan deze avond zal op zondag 16 oktober in het Verzetsmuseum de documentairefilm ’Het fatale dilemma’ van Willy Lindwer doorlopend te zien zijn tijdens openingsuren.
Zie ook de website van de Stichting Sobibor.
6e Sobibor thema-avond in het Verzetsmuseum: Het dilemma van de Joodse Raad.
M.m.v.: Ad van Liempt, Hans Blom, Erik Somers, Pim Griffioen.
Donderdag 20 oktober, aanvang 19.30 uur (zaal open om 19.00 uur)
Kosten (inclusief koffie): € 7,50; met museumkaart of vriendenpas van het Verzetsmuseum € 5,00.
Reserveren via info@verzetsmuseum.org
